آیا دندان عقل باید حتما کشیده شود؟
مطب دکتر احسان کریمی
10 تیر 1405
کشیدن دندان عقل
آیا کشیدن دندان عقل در زمان رشد برای همه لازم است؟ چرا برخی مجبور میشوند دندان عقل خود را بکشند؟ در افراد مختلف، معمولا بین سن 17 تا 25 سالگی آخرین دندان که به عنوان دندان عقل شناخته میشود رشد میکند. این دندان اصولا در زمان رویش با درد، التهاب و مشکلات دیگر همراه است. از این رو بسیاری به این فکر میافتند که این دندان را در همان مرحله رشد بکشند تا از درد آن رها شوند.
برخلاف تصور رایج میان انسانهای مختلف، نیازی به کشیدن دندانهای عقل در همه افراد یکسان نیست. در واقع این که بخواهید دندان عقل را نگه دارید یا بکشید، باید توسط پزشک متخصص بررسی شود. این که کدام دندانهای عقل باید کشیده شوند و کدام یک از آنها میتوانند حفظ شوند را در این مطلب بررسی خواهیم نمود. پس با ما همراه شوید.
دندان عقل چیست و آیا کشیدن دندان عقل لازم است؟
آخرین دندان که از سمت فک بالا یا پایین رشد میکند، به عنوان دندان عقل شناخته میشود. در حالت معمول هر انسانی باید چهار دندان عقل داشته باشد. البته ممکن است در برخی تنها یک یا چند دندان عقل رشد کند و یا حتی این دندان هرگز در دهان او رشد نکند. از آنجایی که رشد دندانهای عقل در آخرین مرحله انجام میشود، فک معمولا فضای کافی برای آن ندارد. از این رو بیشتر مردم در زمان رشد دندان عقل با مشکل کمبود فضا در فک مواجه میشوند؛ که این مسئله درد و ناراحتی را برای آنها به همراه دارد.
اصولا نیازی نیست هر دندان عقلی که در فک رشد میکند، کشیده شود. مگر تحت شرایطی باشد. در اصل اگر دندان عقل به صورت کامل رشد کرده باشد، در وضعیت مناسبی قرار داشته باشد و بتوان از آن به درستی برای جویدن استفاده کرد، نیازی به کشیدن نخواهد داشت. همچنین اگر دندان عقل به دیگر دندانها آسیبی وارد نکند و به راحتی قابلیت تمیز کردن داشته باشد، نباید کشیده شود. پس حذف دندان عقل از فک، بسته به شرایط خاص باید انجام شود.
شرایط ضروری برای کشیدن دندان عقل
تنها زمانی باید دندان عقل کشیده شود که مشکلاتی را در فک و دهان ایجاد کرده باشد. از جمله:
نهفتگی رشد دندان عقل
از متداولترین دلایل نیاز به حذف دندان عقل، رشد دندان به صورت نهفته است. به این صورت که دندان کاملا از لثه خارج نمیشود و بخشی از آن داخل استخوان یا زیر لثه پنهان میماند. این چنین رشدی همراه با درد شدید، ایجاد کیست، التهاب لثه، عفونت و آسیب به دیگر دندانها خواهد بود.
کمبود فضای رشد دندان در فک
از دیگر دلایل کشیدن دندان عقل، نبود فضای کافی برای رشد دندان در فک است. همچنین زمانی که دندان برای رشد مجبور شود زاویه نامناسبی به خود گیرد. یا این که به دندانهای مجاور خود فشار وارد کند. در این حالت فرد با درد، آسیب به ریشه دیگر دندانها و جابجایی دندانها مواجه خواهد شد.
بروز پوسیدگی در دندان عقل
اگر دندان عقل در اثر عدم دسترسی به تمیز کردن مرتب، دچار پوسیدگی شود، باید کشیده شود. به این دلیل که نمیتوان آن را به درستی درمان کرد و تنها راه برطرف کردن درد پوسیدگی دندان عقل، کشیدن آن خواهد بود.
ایجاد بیماری در لثه
دندان عقل اگر به طور کامل رشد نکند، محلی برای تجمع باکتریها خواهد بود. همچنین مواد غذایی در اطراف آن باقی خواهند ماند. این مسئله ایجاد کننده وضعیتهای ناراحت کنندهای خواهد بود که برای رفع آن باید دندان کشیده شود. مشکلاتی همچون:
- التهاب لثه
- خونریزی
- بوی بد دهان
- عفونت
ایجاد کیست در دهان
برخی از افراد نیاز به کشیدن دندان عقل دارند، به این دلیل که اگر دندان عقل به طور کامل رشد نکند، در اطراف آن کیست تشکیل میشود. این کیست به راحتی قابل درمان نبوده و به دیگر دندانها و حتی استخوان فک نیز آسیب وارد خواهد کرد. از این رو حذف کامل دندان عقل بهترین راهکار خواهد بود.
نکته مهم
برخی ممکن است تصور کنند که نامرتب بودن دندانها در فک، به دلیل رشد دندان عقل باشد. در حالی که چنین نیست. با این حال اگر برای رشد دندان عقل فضای کافی وجود نداشته باشد و پزشک تشخیص دهد که برای انجام ارتودنسی نیاز به کشیدن آن وجود دارد، باید دندان عقل کشیده شود. در این زمینه دندانپزشک متخصص باید تصمیمگیری نماید.
علائم هشدار بعد از رشد دندان عقل
مشاهده هر یک از علائم هشدار زیر بعد از رشد دندان عقل، نیاز به بررسی دقیق دندانپزشک دارد. زیرا ممکن است نشانهای از بروز عفونت یا نهفتگی دندان عقل باشد. علائمی همچون:
- درد مداوم در انتهای فک
- تورم لثه
- دشواری در باز کردن دهان
- بوی بد دهان
- ترشح چرک
- درد هنگام جویدن
- التهاب اطراف دندان عقل
چگونه زمان کشیدن دندان عقل را تشخیص دهیم؟
برای این که مطمئن شوید که آیا دندان عقل نیاز به کشیدن دارد یا خیر، باید به دندانپزشک مراجعه نمایید. ایشان با چند روش، تشخیص خواهند داد که آیا باید دندان عقل کشیده شود یا خیر. روشهایی همچون:
معاینه بالینی
بررسی شرایط رویش دندان عقل و سلامت لثه
تصویربرداری
رادیولوژی یا سیتیاسکن سهبعدی برای بررسی دقیق موقعیت دندان عقل، عصب فک و همچنین ریشه دندانهای اطراف دندان عقل
پس از انجام این بررسیها، پزشک تشخیص خواهد داد که آیا دندان عقل نیاز به کشیدن دارد یا خیر. در صورت نیاز، باید بسته به وضعیت دندان، برخی اقدامات انجام شود تا دندان از فک خارج گردد. اصولا برای انجام این کار لثه برش زده میشود تا بتوان با برداشتن استخوان کنار دندان، اقدام به خارج کردن آن از فک نمود. برای انجام این جراحی استفاده از بیحسی موضعی کافی خواهد بود.
بهترین زمان برای کشیدن دندان عقل
برای حذف کامل دندان عقل از فک، اصولا دندانپزشکان سن 18 تا 25 سالگی را مناسب میدانند. با این حال میتوان در سنین بالاتر نیز از طریق جراحی اقدام به خارج کردن دندان عقل از فک نمود. در نظر داشته باشید که اگر در این سنین (18 تا 25 سالگی) اقدام به کشیدن دندان نمایید، ریشهها هنوز به صورت کامل رشد و تکامل نیافتهاند.
همچنین استخوان فک از انعطاف بیشتری برخوردار بوده و به همین دلیل سرعت ترمیم فک بالاتر خواهد بود. علاوه بر آن شما معمولا با عوارض کمتری نیز بعد از جراحی مواجه خواهید شد. پس در صورت لزوم، بهترین سن برای کشیدن دندان عقل، بین 18 تا 25 سالگی است.
| سن | شرایط ریشه | سرعت ترمیم | عوارض |
|---|---|---|---|
| ۱۸ تا ۲۵ سال | ریشهها کامل نشده | بالا | کمتر |
| ۲۵ تا ۳۵ سال | ریشهها کامل شده | متوسط | متوسط |
| بالای ۳۵ سال | ریشهها کاملاً رشد کرده | پایینتر | احتمال بیشتر |
مراقبتهای بعد از کشیدن دندان عقل
در صورت حذف دندان عقل از فک، برای جلوگیری از بروز عوارض مختلف همچون درد، تورم، کبودی، خونریزی و یا حتی مشکل در باز کردن دهان، باید برخی مراقبتها رعایت شوند. از مهمترین مراقبتهای بعد از کشیدن دندانهای عقل باید به موارد زیر اشاره کنیم:
- استفاده از گاز استریل مطابق با دستور
- خودداری از شستشوی دهان به مدت 24 ساعت بعد از جراحی
- استفاده از غذاهای خنک و نرم
- عدم استعمال سیگار و مصرف الکل
- مصرف داروهای تجویز شده توسط دندانپزشک
- خودداری از انجام فعالیتهای سنگین در روزهای اول بعد از جراحی
مراقبتهای ویژه
- استفاده از کمپرس یخ برای کاهش تورم در ۲۴ ساعت اول
- خوابیدن با سر بالا برای کاهش خونریزی
- خودداری از تف کردن شدید در روز اول
- مصرف مایعات به میزان کافی
کلام آخر
این که کشیدن دندان عقل حتما باید انجام شود، امری اشتباه است. به این دلیل که هر فرد با شرایط فک متفاوت، ممکن است نیازی به حذف دندان عقل نداشته باشد. مخصوصا اگر دندان عقل سالم باشد یا این که فضای کافی برای رشد آن وجود داشته باشد. اما در صورتی که فضای کافی برای رشد دندان نبود، یا رشد آن نیمه نهفته بود، یا پوسیدگی، عفونت و بیماری لثه ایجاد کرد، باید کشیده شود. بهتر است پیش از تصمیم به کشیدن این دندانها به دندانپزشک متخصص مراجعه کنید.
برای مشاوره و بررسی وضعیت دندان عقل خود، با کلینیک تخصصی دندانپزشکی دکتر احسان کریمی تماس بگیرید.
رزرو نوبت مشاوره